Er bestaat soms wat onduidelijkheid over het elektronisch toezicht in België. Ten dele is dat ook begrijpelijk: na ruim 20 jaar ervaring met de enkelband zijn de toepassingsvormen veelvuldig.  Naar aanleiding van de commotie die ontstond na geweld tegen de politie (zie “Man die politiemensen aanviel in Sint-Jans-Molenbeek, krijgt enkelband”), wordt één en ander echter op een hoopje geveegd: op de opiniepagina van De Standaard gaat het over “Een enkelband als trofee”; op twitter klinkt het dat de enkelband een ‘cadeau’ is en een ‘verkeerd signaal’ geeft. Verontwaardiging troef, maar waar gaat het nu over?

Het betreft hier een bevel tot aanhouding uitgevoerd onder elektronisch toezicht. Dit is mogelijk sinds 1 januari 2014. De inverdenkinggestelde die het bevel tot aanhouding onder elektronisch toezicht ondergaat, wordt dan verplicht om permanent aanwezig te zijn op het in het bevel bepaalde adres. De persoon in kwestie wordt opgevolgd via GPS-technologie.  Het elektronisch toezicht kan ook steeds herroepen worden: in dat geval zou beslist kunnen worden om de voorlopige hechtenis in de gevangenis te ondergaan.

De enkelband ridiculiseren als een ‘trofee’ of ‘cadeau’ miskent de finaliteit van het elektronisch toezicht binnen het kader van de voorlopige hechtenis. Het is uiteraard verleidelijk om aan de voorlopige hechtenis andere doelen toe te schrijven: dat gebeurt wel vaker (zie hierover bijvoorbeeld mijn opiniebijdrage “Voorlopige hechtenis mag geen straf zijn”). Maar in een rechtsstaat komt het aan de rechter toe om te oordelen over schuld en boete en een straf uit spreken. Een voorlopige hechtenis is geen voorschot op een latere straf.

Het elektronisch toezicht kan echter wel een echte straf zijn: dan hebben we het over elektronisch toezicht in de fase van de straftoemeting.  Sinds 2016 kunnen rechters in bepaalde gevallen als hoofdstraf een straf onder elektronisch toezicht opleggen (art. 37ter Strafwetboek).  En het elektronisch toezicht bestaat ook in de fase van de strafuitvoering: bij straffen van meer dan drie jaar beslissen de strafuitvoeringsrechtbanken daarover; bij straffen tot en met drie jaar gebeurt dit vooralsnog via ministeriële omzendbrief.  Vanaf 1 december 2021 zullen de alleenzetelende strafuitvoeringsrechters daarover beslissen.

Voor meer informatie over elektronisch toezicht, zie bijvoorbeeld het boek “Elektronisch toezicht: De virtuele gevangenis als reële oplossing?” dat als e-boek #openaccess beschikbaar is onder ‘Books’ op deze website of mijn boek “Electronic Monitoring: Tagging Offenders in a Culture of Surveillance”  (Palgrave Macmillan, 2020; ook beschikbaar via SpringerLink).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s